BỊ CAN PHẠM TỘI THEO KHOẢN NÀO CỦA ĐIỀU 249 BỘ LUẬT HÌNH SỰ

20 Tháng Ba, 2020 Trao Đổi Pháp Luật

Nhóm tội phạm về ma túy được Bộ luật hình sự (BLHS) năm 2015 (sửa đổi, bổ sung theo Luật số 12/2017/QH14, có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2018) quy định tại Chương XX bao gồm 13 Điều luật, từ Điều 247 đến Điều 259 với cấu thành của từng tội phạm cụ thể. Trên thực tiễn thi hành BLHS 2015 thời gian qua đã nảy sinh những vướng mắc trong việc áp dụng tình tiết định khung tăng nặng “Phạm tội 02 lần trở lên”, đặc biệt là việc xác định tình tiết này đối với tội Tàng trữ trái phép chất ma túy, quy định tại điểm b khoản 2 Điều 249 BLHS, ví dụ như trong vụ án sau:

Nội dung vụ án: Hồi 14 giờ ngày 02/1/2020, tổ công tác Công an huyên PB, tỉnh TN, phát hiện bắt quả tang Hoàng Văn T có hành vi tàng trữ trái phép 2,34 gam ma túy loại Heroin (đã giám định), 18 giờ cùng ngày khám xét nơi ở của T thu giữ 12 viên nén màu hồng có khối lượng 1,274 gam, giám định xác định là ma túy loại Methamphetamine. T khai nguồn gốc số ma túy loại viên nén này T mua của người không quen biết vào ngày 29/12/2019 và đã sử dụng 01 viên, do không sử dụng quen nên 13 giờ ngày 02/1/2020 T hỏi và mua của Trần Văn H 2,34 gam Heroin để sử dụng thì bị bắt quả tang như trên. Quá trình điều tra vụ án CQĐT xác định được Trần Văn H. H khai nhận 13 giờ ngày 02/1/2020 đã bán cho T 2,34 gam Heroin phù hợp với lời khai của T, không xác định được người đã bán ma túy loại Methamphetamine dạng viên nén cho T.

Ngày 29/2/2020 CQĐT huyện PB kết thúc điều tra vụ án, đề nghị truy tố đối với bị can Hoàng Văn T về tội “Tàng trữ trái phép chất ma túy” theo điểm b (Phạm tội 02 lần trở lên) khoản 2 Điều 249 BLHS. Trong giai đoạn truy tố có hai quan điểm khác nhau trong việc xác định khoản, điểm truy tố đối với Hoàng Văn T.

Quan điểm thứ nhất: Không thống nhất với quan điểm của CQĐT. Hoàng Văn T chỉ phạm tội “Tàng trữ trái phép chất ma túy” theo quy định tại điểm i khoản 1 Điều 249 BLHS.

Về tội danh: T bị bắt quả tang khi có hành vi đang tàng trữ trái phép 2,34 gam Heroin, khám xét nơi ở thu giữ 1,274 gam Methamphetamine, mục đích của T đối với toàn bộ số ma túy này là để sử dụng mà không nhằm mục đích khác, do đó phạm tội Tàng trữ trái phép chất ma túy quy định tại Điều 249 BLHS .

Về khoản truy tố: 02 chất ma túy thu giữ của T được quy định ở cùng điểm c khoản 1 Điều 249 BLHS. Căn cứ theo quy định tại Điều 4 Nghị định số 19/2018/NĐ- CP ngày 02/2/2018 của Chính phủ, quy định về tính tổng khối lượng hoặc thể tích chất ma túy quy định tại một số điều của BLHS năm 2015 thì được cộng lại với nhau để xác định khoản truy tố, như vậy tổng khối lượng chất ma túy T tàng trữ trái phép là 3,614 gam, do đó T phạm tội thuộc khoản 1 Điều 249 BLHS.

Về điểm truy tố: Trong trường hợp này mặc dù T khai là mua ma túy hai lần và trong hai ngày khác nhau, khối lượng chất ma túy trong mỗi lần đều đủ yếu tố cấu thành tội theo quy định tại khoản 1 Điều 249 BLHS, tuy nhiên CQĐT chỉ chứng minh được người bán cho T 2,34 gam Heroin, mà không chứng minh được người bán cho T 1,274 gam Methamphetamine, ngoài ra không có tài liệu, chứng cứ buộc tội nào nào khác ngoài lời khai nhận của T, do đó không đủ căn cứ để truy tố T với tình tiết định khung tăng nặng là “phạm tội 02 lần trở lên” theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 249 BLHS như quan điểm của CQĐT, trường hợp nếu tại phiên tòa bị cáo phản cung khai chỉ mua 01 lần duy nhất cả hai loại ma túy trên thì không có cơ sở để bảo vệ quan điểm VKS đã truy tố đối với T. Mặt khác, chỉ cần căn cứ vào mục đích và tổng khối lượng các chất ma túy bị can đã tàng trữ để xác định điểm, khoản truy tố với bị can. Do đó VKS truy tố đối với T theo điểm i khoản 1 Điều 249 BLHS “Có hai chất ma túy trở lên mà tổng khối lượng….của các chất đó tương đương với khối lượng…chất ma túy quy định tại một trong các điểm từ điểm b đến điểm h khoản này” là hoàn toàn có căn cứ, đúng pháp luật và đảm bảo nguyên tắc có lợi cho bị can, bị cáo.

Quan điểm thứ hai: Thống nhất với quan điểm của CQĐT, truy tố đối với Hoàng Văn T về tội Tàng trữ trái phép chất ma túy, với tình tiết định khung tăng nặng là “phạm tội 02 lần trở lên” quy định tại điểm b khoản 2 Điều 249 BLHS vì.

Theo quan điểm, nhận thức chung và từ thực tiễn xét xử hiện nay, tình  tiết Phạm tội nhiều lần” (hay Phạm tội 02 lần trở lên) được hiểu là khi thực hiện hành vi phạm tội người phạm tội đồng thời thỏa mãn các yếu tố sau:

  1. Người phạm tội đã có từ hai lần thực hiện hành vi phạm tội trở lên, tác động đến cùng một đối tượng, xâm phạm đến cùng một khách thểtrực tiếp.
  2. Trong mỗi lần phạm tội đó đều có đủ yếu tố cấu thành tội phạm quy định tại khoản 1 điều luật tương ứng.(Khung cơ bản)

iii. Trong số các lần phạm tội đó chưa có lần nào bị truy cứu trách nhiệm hình sự và chưa hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc xử lý bằng các hình thức khác (đình chỉ vụ án, bị can..)

Đối chiếu với trường hợp của T thấy: lời khai nhận của T là phù hợp với lời khai của H về lần mua ma túy khối lượng 2,34 gam Heroin; Vật chứng thu giữ gồm 02 loại ma túy khác nhau và ở hai địa điểm khác nhau (trên người, nơi ở), thời điểm mua 02 loại ma túy này là hai ngày riêng biệt; Nếu tách riêng khối lượng của từng chất ma túy trong mỗi lần mua thì đều đã đủ yếu tố cấu thành tội theo khoản 1 Điều 249 BLHS, mặt khác, quá trình điều tra vụ án, phúc cung bị can T không thay đổi lời khai, việc khai báo là hoàn toàn tự nguyện…vì vậy, mặc dù CQĐT không chứng minh được người đã bán cho T 1,274 gam Methamphetamine nhưng vẫn có đủ căn cứ để truy tố đối với T về tội Tàng trữ trái phép chất ma túy, với tình tiết định khung tăng nặng “phạm tội 02 lần trở lên” theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 249 BLHS là phù hợp, khách quan và đúng với tính chất, mức độ nguy hiểm hành vi phạm tội của bị can, trong tội này thì mục đích của T tàng trữ để sử dụng chỉ có ý nghĩa để xác định tội danh đối với T.

Đối với vụ án này, chúng tôi thống nhất với quan điểm thứ hai là Hoàng Văn T phạm tội theo điểm b khoản 2 Điều 249 BLHS, tuy nhiên, để đảm bảo việc truy tố đúng người đúng tội và vẫn đảm bảo nguyên tắc có lợi cho bị can, bị cáo thì cần phải có sự phối hợp thật tốt giữa các CQTHTT ngay từ khi thu giữ vật chứng, phải tách ra được từng loại ma túy, từng lần, từng địa điểm thu giữ, không được gộp lại cùng nhau (trong trường hợp cùng loại ma túy…), đối với loại tội này thông thường bị can đều khai mua ma túy của người không quen biết nên CQĐT rất khó xác định được người bán, vì vậy cần phải củng cố chắc lời khai, thái độ diễn biến tâm lý của bị can, cần làm rõ lý do tại sao bị can lại khai nhận…nhằm tránh trường hợp bị can phản cung, nếu tại phiên tòa bị cáo phản cung thì cũng cần làm rõ lý do khai khác với lời khai trước đó, để xác định chấp nhận hay không chấp nhận lời khai của bị cáo, ngoài ra cũng cần phối hợp với Tòa án để thống nhất việc truy tố, xét xử, tránh oan sai, bỏ lọt tội phạm và người phạm tội.

Thông qua vụ án có những quan điểm không thống nhất như trên, rất mong nhận được trao đổi của các đồng nghiệp trong và ngoài ngành, đồng thời đề nghị liên ngành tố tụng cấp trên thống nhất, hướng dẫn về thế nào được coi là “Phạm tội 02 lần trở lên” nói chung, đối với Điều 249 BLHS nói riêng, để địa phương thống nhất áp dụng, kịp thời khắc phục vướng mắc như trong vụ án này./.

 

                                                                             Phòng 1

                                                 Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Thái Nguyên

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Các Bài Viết Cùng Thể Loại

NHỮNG VƯỚNG MẮC TRONG VIỆC ĐỊNH TỘI DANH ĐỐI VỚI TỘI  “CHỨA CHẤP VIỆC SỬ DỤNG TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY” QUY ĐỊNH TẠI ĐIỀU 256 BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 2015. (Tháng Ba 31, 2020)

NHỮNG VƯỚNG MẮC TỪ THỰC TIỄN VỀ VIỆC THỰC HIỆN MỘT SỐ QUY ĐỊNH TRONG NHÓM TỘI PHẠM VỀ MA TÚY THEO QUY ĐỊNH CỦA BLHS NĂM 2015. (Tháng Hai 17, 2020)

PHÒNG 9 VKSND TỈNH THÁI NGUYÊN TĂNG CƯỜNG XÉT XỬ RÚT KINH NGHIỆM THEO TINH THẦN CẢI CÁCH TƯ PHÁP (Tháng Mười Một 12, 2019)

THÔNG BÁO RÚT KINH NGHIỆM VỤ ÁN DÂN SỰ BỊ TÒA ÁN CẤP PHÚC THẨM HỦY BẢN ÁN SƠ THẨM DO THIẾU SÓT TRONG QUÁ TRÌNH THU THẬP CHỨNG CỨ (Tháng Mười Một 12, 2019)

HÔNG BÁO RÚT KINH NGHIỆM VỤ ÁN DÂN SỰ BỊ TÒA ÁN CẤP PHÚC THẨM HỦY BẢN ÁN SƠ THẨM  DO VI PHẠM NGHIÊM TRỌNG THỦ TỤC TỐ TỤNG (Tháng Mười Một 12, 2019)

THÔNG BÁO RÚT KINH NGHIỆM VỤ ÁN DÂN SỰ “TRANH CHẤP TÀI SẢN TRONG HỢP ĐỒNG THUÊ KHOÁN” BỊ TÒA ÁN CẤP PHÚC THẨM HỦY BẢN ÁN SƠ THẨM  ĐỂ GIẢI QUYẾT LẠI (Tháng Mười Một 12, 2019)

XÓA ÁN TÍCH, THỜI GIAN ĐỂ XÓA ÁN TÍCH VÀ THỦ TỤC ĐỂ ĐƯỢC XÓA ÁN TÍCH THEO QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ, BỘ LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ NĂM 2015 (Tháng Mười Một 11, 2019)

PHÒNG 9 – VKSND TỈNH THÁI NGUYÊN PHỐI HỢP TỔ CHỨC PHIÊN TÒA RÚT KINH NGHIỆM (Tháng Mười Một 11, 2019)