Giải pháp nâng cao chất lượng kiểm sát bản án, quyết định dân sự, hôn nhân và gia đình của Tòa án nhân dân

27 Tháng Bảy, 2018 Thông Tin Tuyên Truyền

Viện kiểm sát nhân dân có nhiệm vụ bảo vệ pháp luật, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, góp phần bảo đảm pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhấtlà chức năng hiến định của Viện kiểm sát nhân dân (VKSND).

Là cơ quan tiến hành tố tụng dân sự, “Viện kiểm sát kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng dân sự, thực hiện các quyền yêu cầu, kiến nghị, kháng nghị theo quy định của pháp luật nhằm bảo đảm cho việc giải quyết vụ việc dân sự kịp thời, đúng pháp luật”(khoản 1 Điều 21 BLTTDS).

Công tác kiểm sát bản án, quyết định của Tòa án là một trong những nhiệm vụ, quyền hạn của VKSND khi kiểm sát việc giải quyết vụ việc dân sự được quy định tại khoản 5 Điều 27 Luật Tổ chức VKSND năm 2014. Trên cơ sở đó, VKS có thẩm quyền kháng nghị, kiến nghị bản án, quyết định của Tòa án có vi phạm pháp luật; kiến nghị, yêu cầu Tòa án, cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động tố tụng (khoản 7 Điều 27 Luật Tổ chức VKSND).

Theo quy định của BLTTDS, VKS thực hiện quyền kiểm sát đối với các quyết định sau: Quyết định chuyển vụ án dân sự cho Tòa án khác (Điều 41); Quyết định nhập hoặc tách vụ án (Điều 42); Quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời (Điều 140); Quyết định tiếp tục giải quyết vụ án dân sự (Điều 216); Quyết định đưa vụ án ra xét xử (Điều 220); Quyết định hoãn phiên tòa (Điều 233)… Khi nhận được các quyết định trên, Kiểm sát viên, Kiểm tra viên được phân công phải vào sổ thụ lý theo từng loại quyết định, lập phiếu kiểm sát để kiểm tra tính có căn cứ và hợp pháp của quyết định như: thời hạn Tòa án gửi quyết định cho VKS, trình tự, thủ tục, nội dung, hình thức của các quyết định theo đúng hướng dẫn tại Quy chế công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ việc dân sự của Viện trưởng VKSND Tối cao (sau đây gọi tắt là Quy chế 364). Trường hợp phát hiện vi phạm phải kịp thời báo cáo Lãnh đạo Viện để xem xét thực hiện quyền yêu cầu, kiến nghị theo quy định pháp luật.

Đối với việc kiểm sát các quyết định: Quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự (Điều 212); tạm đình chỉ giải quyết vụ án dân sự (Điều 214); đình chỉ giải quyết vụ án dân sự (Điều 217); bản án sơ thẩm (Điều 266 đến Điều 269) được thực hiện theo quy định tại Điều 16, 17, 18 và Điều 26 Quy chế 364. Khi nhận được các quyết định, bản án nói trên, Kiểm sát viên, Kiểm tra viên phải lập phiếu kiểm sát, kiểm sát chặt chẽ về thời hạn gửi, căn cứ, thẩm quyền ban hành, nội dung, hình thức của bản án, quyết định. Nếu xét thấy cần phải nghiên cứu hồ sơ vụ việc thì yêu cầu Tòa án chuyển hồ sơ theo quy định tại Điều 5 Thông tư liên tịch số 02/2016. Trường hợp phát hiện vi phạm thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm để xem xét kháng nghị hoặc kiến nghị theo thẩm quyền. Trường hợp đã hết thời hạn kháng nghị của VKS cùng cấp thì báo cáo Lãnh đạo VKS cấp trên trực tiếp xem xét kháng nghị phúc thẩm theo thẩm quyền. Khi xét thấy cần thiết phải thu thập tài liệu, chứng cứ để bảo đảm cho việc kháng nghị phúc thẩm, Kiểm sát viên, Kiểm tra viên báo cáo Lãnh đạo Viện để thực hiện quyền thu thập tài liệu, chứng cứ theo quy định tại khoản 6 Điều 97 BLTTDS.

Trường hợp bản án, quyết định sơ thẩm đã có hiệu lực pháp luật mà phát hiện vi phạm nghiêm trọng hoặc có tình tiết mới làm thay đổi cơ bản nội dung bản án, quyết định thì Kiểm sát viên, Kiểm tra viên đề xuất với Lãnh đạo Viện để báo cáo VKS có thẩm quyền xem xét kháng nghị giám đốc thẩm, tái thẩm.

Thực tiễn công tác kiểm sát bản án, quyết định giải quyết vụ việc dân sự của Tòa án cấp sơ thẩm trong thời gian qua tại nhiều đơn vị VKSND cấp huyện, nhận thấy còn nhiều thiếu sót như: Phiếu kiểm sát ban hành không đúng mẫu quy định của VKSND Tối cao, không đầy đủ các nội dung yêu cầu kiểm sát hoặc không có phần nội dung kiểm sát của VKS cấp phúc thẩm; chất lượng kiểm sát bản án, quyết định còn rất thấp, không phát hiện được vi phạm để thực hiện quyền yêu cầu, kháng nghị, kiến nghị dẫn tới hạn chế chức năng của VKSND.

Nguyên nhân của tình trạng trên một phần do áp dụng quy định pháp luật còn thiếu thống nhất; một số vụ, việc do tính chất phức tạp, nếu chỉ thông qua công tác kiểm sát bản án, quyết định rất khó phát hiện được vi phạm của Tòa án, đòi hỏi phải có hồ sơ vụ, việc hoặc trực tiếp tham gia kiểm sát hoặc phải có đơn khiếu nại, đề nghị của đương sự thì mới có thể nghiên cứu phát hiện được vi phạm, thiếu sót của Tòa án, điều đó cũng làm hạn chế công tác kiểm sát bản án, quyết định.

Nguyên nhân chủ quan là do trình độ năng lực của Kiểm sát viên còn hạn chế; công tác kiểm sát dân sự ở nhiều đơn vị cấp huyện chưa được quan tâm, chú trọng; VKS và Kiểm sát viên còn nể nang, né tránh đối với Tòa án cùng cấp; một số đơn vị VKS cấp huyện không gửi bản án, quyết định lên VKS cấp trên hoặc gửi chậm dẫn đến làm mất quyền hoặc không đủ thời gian để thực hiện quyền kháng nghị phúc thẩm; nhiều Kiểm sát viên còn chưa chú trọng chuyên môn nghiệp vụ, nâng cao chất lượng công tác kiểm sát bản án, quyết định của Tòa án.

Nhằm nâng cao chất lượng kiểm sát bản án, quyết định của Tòa án, thực hiện có hiệu quả chức năng của ngành KSND, cần thực hiện một số giải pháp sau:

Một là: Tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 10/CT-VKSTC ngày 06/4/2016 của VKSND tối cao “Về tăng cường công tác kháng nghị phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm các vụ việc dân sự…” để nâng cao chất lượng và hiệu quả của công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ việc dân sự. Muốn làm được điều đó, Lãnh đạo đơn vị phải thường xuyên kiểm tra, đôn đốc Kiểm sát viên, Kiểm tra viên trong công tác kiểm sát bản án, quyết định của Tòa án; tạo điều kiện để cán bộ, Kiểm sát viên được tập huấn, nghiên cứu, thực hiện nghiêm chỉnh các quy định của pháp luật về công tác kiểm sát bản án, quyết định của Tòa án cấp huyện.

Hai là: Kiểm sát viên, Kiểm tra viên được phân công kiểm sát bản án, quyết định của Tòa án phải thực hiện nghiêm quy định của pháp luật trong khi thực thi nhiệm vụ. Kiểm sát viên, Kiểm tra viên phải kiểm tra nội dung các bản án, quyết định của Tòa, xem xét hình thức văn bản có đúng với mẫu của TAND Tối cao ban hành hay không. Đối với các vụ việc Kiểm sát viên không tham gia phiên tòa, phiên họp, quá trình kiểm sát thấy cần thiết thì Kiểm sát viên phải yêu cầu Tòa án cung cấp tài liệu, chứng cứ. Khi kiểm sát các quyết định công nhận thỏa thuận của đương sự đối với những vụ việc phức tạp thì Kiểm sát viên nên xem xét biên bản hòa giải, thời gian lập biên bản, nội dung thỏa thuận của các đương sự có phù hợp với các quy định pháp luật hay không, có khả thi trong việc thi hành hay không. Đối với quyết định tạm đình chỉ, đình chỉ cần kiểm sát các căn cứ pháp luật để ra quyết định, hình thức có đúng mẫu không, hậu quả của việc tạm đình chỉ, đình chỉ Tòa án quyết định như thế nào…

Ba là: Khi kiểm sát bản án, quyết định của Tòa án, Kiểm sát viên phải lập phiếu kiểm sát đúng mẫu của VKSND Tối cao, đồng thời phải sao gửi bản án, quyết định sơ thẩm kèm theo phiếu kiểm sát bản án, quyết định cho VKS cấp phúc thẩm đúng mẫu quy định, đầy đủ và kịp thời. Nếu phát hiện vi phạm, Kiểm sát viên phải kịp thời báo cáo lãnh đạo phụ trách về đường lối xử lý.

Bốn là: VKS cấp tỉnh (Phòng 9) phải tăng cường kiểm sát bản án, quyết định do VKS cấp sơ thẩm gửi lên, nếu phát hiện vi phạm nghiêm trọng thì phải kháng nghị phúc thẩm kịp thời. Trường hợp vụ, việc phức tạp thì cần rút hồ sơ của Tòa án cấp huyện để nghiên cứu. Trường hợp đã hết thời hạn kháng nghị phúc thẩm thì phải báo cáo VKSND cấp cao xem xét kháng nghị giám đốc thẩm, tái thẩm. VKS cấp tỉnh cần làm tốt công tác hướng dẫn nghiệp vụ cho VKS cấp dưới.

Mặt khác, để khắc phục tình trạng VKS cấp huyện gửi không đầy đủ hoặc không kịp thời bản án, quyết định của Tòa án cùng cấp cho VKS cấp tỉnh, thì VKS cấp tỉnh cần phải mở sổ theo dõi việc tiếp nhận bản án, quyết định của Tòa án cấp huyện; hàng tháng, hàng quý tổng hợp, so sánh, đối chiếu với số liệu thống kê của VKS cấp huyện hoặc thông qua hồ sơ vụ án phúc thẩm để xác định bản án, quyết định của Tòa án cấp huyện có được VKS cấp huyện gửi cho VKS cấp tỉnh hay không. Trên cơ sở đó, hàng năm, VKS cấp tỉnh phải tổ chức kiểm tra, đánh giá rút kinh nghiệm về công tác kiểm sát bản án, quyết định, để thấy được ưu điểm và hạn chế nhằm đề ra giải pháp phù hợp; cần ban hành thông báo rút kinh nghiệm gửi các đơn vị cấp huyện để nghiên cứu nhằm khắc phục các vi phạm, thiếu sót, nâng cao chất lượng kiểm sát bản án, quyết định.

Đ.T.H.L – Phòng 9

Các Bài Viết Cùng Thể Loại